Octaven spelen in jazz gitaar stijl van Wes Montgomery

Ken je dat geluid? Dat warme, dikke, bijna orgel-achtige geluid van een jazzgitaar?

Grote kans dat je luistert naar de klanken van Wes Montgomery. Deze man was een echte legende. Hij speelde niet zomaar wat noten achter elkaar. Nee, hij creëerde een complete klankwereld met maar zes snaren. Zijn handelsmerk? Octaven.

Dat zijn twee noten tegelijk, precies een octaaf uit elkaar. In dit artikel duiken we in de wereld van Wes en ontdekken we hoe jij die iconische sound in je eigen spel kunt brengen. Pak je gitaar er maar bij, dit wordt leuk.

Wie was Wes Montgomery?

Wes Montgomery (1923-1968) was een jazzgitarist uit Amerika met een geluid dat je niet snel vergeet. Hij had een warme, zingende toon die direct herkenbaar was.

Veel gitaristen proberen snel te spelen, maar Wes koos voor kwaliteit boven kwantiteit.

Zijn muziek voelde altijd relaxed, alsof het hem geen enkele moeite kostte. Hij had een heel eigen manier van spelen. Waar de meeste gitaristen traditionele melodieën speelden, focuste Wes zich op dikke akkoorden en baslijnen tegelijk.

Het klonk vol en rijk. Zijn muziek zat vol blues-invloeden, maar had ook de elegantie van jazz.

Hij liet horen dat een gitaar zoveel meer kon dan alleen maar een begeleidingsinstrument zijn. Hij was een pionier en zijn invloed is vandaag de dag nog steeds overal te horen.

De basis: Hoe werken octaven?

Voordat we de diepte in duiken, even de basis. Een octaaf is simpelweg een noot die twee keer klinkt, maar dan hoger of lager.

Op een gitaar speel je een octaaf vaak op twee verschillende snaren. Bijvoorbeeld de lage E-snaar op de vijfde fret en de A-snaar op de zevende fret. Die klinken hetzelfde, maar dan een octaaf uit elkaar. Wes Montgomery speelde deze noten niet los van elkaar.

Hij speelde ze tegelijkertijd, als een soort mini-akkoord. Dit gaf zijn spel een unieke textuur.

Het klonk vol en melodieus tegelijk. Het was geen simpele truc; het was de kern van zijn geluid.

De techniek achter de octaaf

Veel gitaristen gebruiken een plectrum om octaven te spelen. Dat kan, maar het klinkt vaak wat scherp. Wes Montgomery deed het anders.

Hij speelde zijn octaven met zijn vingers. Zonder plectrum. Hij gebruikte een techniek die we nu kennen als "thumb-picking".

Zijn duim speelde de lage noot, en zijn wijsvinger (en soms middenvinger) speelde de hoge noot. Omdat hij met vingers speelde, had hij meer controle over de dynamiek. De ene noot kon harder of zachter klinken dan de ander.

Dit zorgde voor een organisch, warm geluid dat leek op een piano of een saxofoon.

Het vergde enorm veel oefening. De timing moest perfect zijn.

Als de twee noten niet precies tegelijk aanslaan, klinkt het rommelig. Wes oefende urenlang op zijn ritme.

Hij speelde lange, doorlopende lijnen van octaven, waardoor het een soort stroom van geluid werd. Geen onderbrekingen, gewoon pure klank.

De gitaar en de snaren: Het geheim van de warmte

Om die typische warme klank te krijgen, had Wes meer nodig dan alleen techniek.

Zijn instrument speelde een cruciale rol. Zijn hoofdgitaar was een Gibson ES-335 uit 1957.

Dit is een semi-akoestische gitaar, wat betekent dat hij hol is van binnen maar een massieve body heeft. Dit zorgt voor een klank die zowel akoestisch resoneert als elektrisch versterkt wordt. Maar het echte geheim zat hem in de snaren. Wes speelde op zogenaamde flatwounds.

Dit zijn snaren met een vlakke winding, in plaats van de ronde windingen die de meeste gitaristen gebruiken.

Waarom maakt dit uit? Simpel: flatwounds klinken warmer en minder scherp. Ze hebben minder "attack" (het harde begin van een noot) en meer sustain (hoe lang een noot doorklinkt).

Voor octaven is dit perfect. De noten blenden samen tot één klank, in plaats dat je twee aparte noten hoort.

Het geluid wordt smoother en jazzy-er. Als je ooit een oude jazzplaat hebt gehoord die niet schel klinkt, zijn het vaak flatwounds die, in combinatie met een verfijnd jazz vibrato op gitaar, dit effect geven.

Daarnaast had Wes een speciale manier van afstellen. Zijn gitaar had vaak dikkere snaren en een wat hogere action (snarenhoogte). Dit zorgde voor meer spanning en een betere toon. Het voelde stevig aan, wat hielp bij het aanslaan met de duim.

De Gibson ES-335: Een icoon

De Gibson ES-335 is een van de meest bekende gitaren ter wereld, en Wes Montgomery maakte deze gitaar legendarisch. Hij kocht deze gitaar in de late jaren zestig.

Het was een model uit 1957, met een prachtige, doorleefde uitstraling. Wes paste zijn gitaar licht aan.

Hij zette de snaren iets verder uit elkaar en gebruikte specifieke pickups die zijn warme klank versterkten. Hij hoefde niet veel te veranderen; de ES-335 was van nature al een veelzijdige gitaar. De combinatie van de houtsoorten (esdoorn en mahonie) en de holle body gaf die typische rijke klank.

Deze gitaar was niet duur toen hij hem kocht, maar vandaag de dag is het een collectors item. Een exemplaar vergelijkbaar met dat van Wes is enorm veel waard.

Het bewijst maar weer hoeveel impact één artiest op een instrument kan hebben. Wie de gitaar van Wes bespeelde, voelde direct de connectie met de jazzgeschiedenis.

De invloeden achter de sound

Wes Montgomery stond niet op zichzelf. Hij werd beïnvloed door de muziek om hem heen.

Allerevoudigst was er de blues. De emotie, de kwarttonen en de ritmische gevoeligheid van bluesgitaristen zoals T-Bone Walker en Charlie Christian hoor je duidelijk terug in zijn spel. Daarnaast had hij een sterke voorliefde voor gospel muziek.

De manier waarop hij akkoorden liet klinken, met die volle, rijke klanken, komt rechtstreeks uit de kerk.

Het is muziek die je voelt, niet alleen hoort. Interessant genoeg luisterde Wes ook naar klassieke componisten. Hij vond inspiratie in de harmonieën van Debussy en Ravel. Deze componisten speelden met klankkleuren en sfeer, iets wat Wes vertaalde naar de gitaar.

Ritme en groove

Hij dacht niet alleen in noten, maar in kleuren en texturen. Een ander belangrijk aspect van zijn stijl was het ritme.

Wes speelde nooit recht op de maat. Hij lag vaak net achter de maat, wat een ontspannen, "laid-back" gevoel gaf. Zijn octavenlijnen liepen als een rivier door de muziek heen.

Hij speelde vaak met een groep, maar zijn gitaar was de leidende stem.

Door de octaven klonk hij bijna als een pianist die akkoorden speelt, maar dan met de souplesse van een gitarist. Door vloeiende chromatische passages in je jazz solo's toe te voegen, maak je jouw eigen muziek net zo uniek.

Hoe speel je Wes Montgomery stijl?

Wil jij octaven spelen zoals Wes? Je hebt niet meteen een Gibson ES-335 nodig.

Je kunt beginnen met elke elektrische gitaar of zelfs een akoestische. Probeer allereerst de thumb-picking techniek.

Leg je plectrum weg. Gebruik je duim voor de lage snaar en je wijsvinger voor de hoge snaar. Oefen eerst op één akkoord, bijvoorbeeld een C-groot akkoord.

Speel de lage C (derde snaar, derde fret) en de hoge C (eerste snaar, eerste fret) tegelijk. Wissel af tussen die twee noten.

Luister of ze even hard klinken. Het is de kunst om de balans te vinden. Zodra dat lukt, probeer dan een simpele melodie te spelen met alleen maar octaven. Gebruik een jazz-achtige toonladder, zoals de mixolydische mode, en je bent al een eind op weg.

Verder is de klankinstelling belangrijk. Zet de toon op je gitaar wat warmer.

Gebruik de halspickup en draai de toonknop iets terug. Op je versterker zet je de middenfrequenties wat omhoog en de scherpe hoge tonen wat omlaag. Je zoekt een klank die zingt, niet een die schreeuwt.

De erfenis van Wes Montgomery

Wes Montgomery is helaas te vroeg overleden, maar zijn muziek leeft voort. Gitaristen over de hele wereld, van amateurs tot professionals, halen inspiratie uit zijn spel.

Artiesten als Pat Metheny, George Benson en John Scofield hebben allemaal een stukje Wes in hun eigen stijl verwerkt. Zijn grootste gave was misschien wel zijn eenvoud. Hij liet horen dat je met een paar noten veel meer kon zeggen dan met honderden.

Zijn octaven techniek is inmiddels een standaardonderdeel geworden in de jazzgitaar, maar niemand doet het precies zoals hij.

Als je naar zijn muziek luistert, hoor je niet alleen gitaar. Je hoort een verhaal. Een verhaal van emotie, warmte en ongelooflijke techniek. Probeer zijn nummers eens na te spelen, zoals "Four On Six" of "Round Midnight".

Je zult merken dat het speelplezier terugkomt. Wes Montgomery leerde ons dat de gitaar een zanger kan zijn.

Met octaven creëerde hij een stem die nooit stopte. Of je nu een beginner bent of een doorgewinterde speler, zijn benadering van de gitaar is een les in creativiteit en gevoel. Dus, stop met het jagen op snelheid en begin met het verkennen van de fingerstyle jazz gitaar basisprincipes voor die warme, resonerende klank. Je zult versteld staan hoeveel muziek er in twee noten tegelijk kan zitten.