Er gaat weinig boven het gevoel van een hollow body jazz gitaar in je handen. Die diepe, resonante klank die door de kamers van de klankkast giert, geeft een warmte die een solid body simpelweg niet kan evenaren.
▶Inhoudsopgave
Maar dan sta je op het podium, je speelt in een band, en ineens merk je het: je gitaar verdwijnt een beetje in de mix. De klank is prachtig, maar mist de punch en de definitie om echt door te breken. Herkenbaar? Dan is het tijd voor een upgrade.
Een pickup wissel is een van de meest effectieve modificaties die je kunt doen aan je hollow body.
Het is alsof je een nieuwe bril opzet; opeens ziet alles er scherper en helderder uit. In dit artikel duiken we in de wereld van pickups, bekijken we welke opties werken voor jouw jazz gitaar en geven we je de info die je nodig hebt om een keuze te maken die bij jouw sound past.
Waarom zou je de pickups wisselen?
Veel hollow body gitaren, zeker de betaalbare modellen, komen van de fabriek af met pickups die 'oké' zijn.
Ze doen hun werk, maar ze zijn vaak ontworpen om een algemene, veilige klank te produceren. Ze missen de karakteristieke respons en de dynamiek die een echte jazz- of blues-klank definiëren. De standaard pickups kunnen soms wat dof klinken, met weinig helderheid in de hoge tonen of een teveel aan bas die de klank modderig maakt.
Door te upgraden naar kwalitatief betere pickups, haal je meer nuance uit je vingers. Je krijgt meer definitie, een betere articulatie en een aanwezigheid die ervoor zorgt dat je gitaar klinkt zoals jij het wilt, of je nu thuis speelt of op een druk podium.
Hoe werkt een gitaarpickup eigenlijk?
Voordat we in de verschillende soorten duiken, is het handig om te weten hoe een pickup werkt. Stel je een microfoon voor die alleen trillingen van metaal kan horen.
In de kern is een pickup niets meer dan een magneet gewikkeld met een zeer dunne koperdraad. Wanneer je een snaar aanslaat, breng je die snaar aan het trillen. De snaar (die van metaal is) beweegt door het magnetische veld van de pickup.
Deze beweging zorgt voor een kleine elektrische stroom in de draad. Dat signaal is nog te zwak om te horen, dus gaat het via je kabel naar je versterker, waar het wordt versterkt tot het geluid dat je uiteindelijk hoort.
De kwaliteit van de magneten, de hoeveelheid windingen en het type draad bepalen hoe dit signaal klinkt. Meer windingen geven vaak een warmer, hoger volume, maar kunnen de helderheid beperken. Minder windingen geven meer helderheid en 'snap', maar soms ten koste van volume.
De Beste Pickup Keuzes voor jouw Hollow Body
Er is niet één 'beste' pickup; het hangt volledig af van de muziek die je maakt en de klank die je in je hoofd hebt.
1. De P90: Klassieke Warmte met een Bite
Hier zijn de meest populaire opties die perfect werken op een hollow body jazz gitaar. De P90 is een icoon. Het is een single-coil pickup, maar dan in een veel bredere behuizing dan de smalle pickups die je op een Fender Stratocaster ziet.
Deze breedte zorgt voor een rijkere, vollere klank. Een P90 op een hollow body is magisch.
Hij behoudt de warmte en de resonantie van de gitaar, maar voegt een prachtige 'growl' toe wanneer je harder speelt.
2. Hot Single-Coils: Meer Power, Meer Klarheid
Het is die typische klank van de jaren vijftig en zestig, te horen op albums van jazz-legendes maar ook bij rockabilly helden. De klank is helderder dan een humbucker, maar warmer en minder scherp dan een standaard single-coil. Als je op zoek bent naar die vintage vibe met genoeg karakter om door een mix te snijden, is de P90 een topkeuze. Populaire modellen zijn de Seymour Duncan P90 en de Gibson P-90.
De prijs ligt meestal tussen de 80 en 150 euro per stuk, afhankelijk van of je voor een standaard model of een custom versie gaat. Houd je van de klank van een single-coil, maar heb je net wat meer volume nodig?
Dan zijn 'hot' single-coils een uitstekende optie. Dit zijn pickups met extra windingen, waardoor ze een hoger output niveau hebben. Ze klinken helderder en directer dan een P90, maar met meer body dan een vintage single-coil.
Dit maakt ze ideaal voor bandomgevingen waar je gitaar wat meer ruimte moet innemen.
3. Humbuckers: Vol, Dik en Ruisarm
Ze reageren zeer snel op je spel, wat geweldig is voor snelle jazz-lijnen of strakke blues-riffs. Voor wie een floating pickup op een archtop zoekt, bieden merken als DiMarzio en Seymour Duncan uitstekende opties, zoals de Seymour Duncan Phat Cat of de DiMarzio Chopper T. Verwacht een prijs tussen de 100 en 180 euro per pickup.
Hoewel een hollow body van nature een open klankkast heeft, kan een humbucker een prachtige, volle klank produceren.
Humbuckers gebruiken twee spoelen die elkaars elektromagnetische ruis (de bekende 'hum') opheffen. Dit resulteert in een schonere klank bij hoge volumes. Voor hollow body gitaren zijn er speciale 'hollow body' humbuckers.
Deze zijn vaak iets minder zwaar in de lage frequenties, zodat de natuurlijke resonantie van de gitaar niet wordt verstikt. Ze klinken romig en warm, zeker wanneer je experimenteert met roundwound snaren voor jazz, perfect voor klassieke jazz of rock.
4. Piezo Pickups: De Akoestische Tint
Als je van plan bent veel overdrive te gebruiken, is een humbucker vaak de veiligere keuze omdat hij minder snel in feedback schiet dan een single-coil.
Kijk naar modellen zoals de Gibson '57 Classic of de DiMarzio Humbucker From Hell. De prijs varieert van 100 tot ruwweg 250 euro per stuk. Een minder bekende maar zeer waardevolle optie is de piezo pickup. Deze werkt anders: hij detecteert de trillingen direct in de brug of het topblad, in plaats van via magneten.
Hierdoor klinkt de gitaar veel akoestischer. Een piezo pickup kan een mooie toevoeging zijn naast je magnetische pickups.
Veel hollow body gitaren hebben al een piezo systeem ingebouwd, maar je kunt ook externe systemen installeren, zoals de Fishman Powerbridge of de LR Baggs Anthem. Dit geeft je gitaar een klank die erg dicht bij een echte akoestische gitaar komt, wat geweldig is voor singer-songwriter stukken of akoestische jazz. Het nadeel is dat de klank soms wat 'plastic' kan klinken als hij niet goed is gemixt, maar met de juiste preamp kun je dit minimaliseren. Combineer dit eventueel met halfwound snaren voor jazz gitaar voor een gebalanceerde toon.
Installatie: Doe het zelf of uitbesteden?
Het installeren van nieuwe pickups is een project dat veel gitaristen zelf aanpakken.
Als je handig bent en de juiste gereedschappen hebt (soldeerbout, tang, schroevendraaiers), kun je dit prima thuis doen. De meeste pickups worden geleverd met een duidelijke handleiding. De basisstappen zijn simpel: de snaren eraf, de oude pickups los solderen, de nieuwe pickups plaatsen en aansluiten, en alles weer inbouwen. Het kost ongeveer een uur tot twee uur, afhankelijk van je ervaring.
Als je niet zeker bent van je zaak, of als je een vintage gitaar hebt waar je niet aan wilt morzelen, is het verstandig om een professionele gitaarzetter in te schakelen. De kosten voor installatie liggen meestal tussen de 80 en 150 euro, afhankelijk van de complexiteit en de regio. Een professional zorgt ervoor dat de bedrading netjes is en dat de pickups op de juiste hoogte staan voor de beste klank.
Andere Factoren die je Klank Bepalen
Hoewel de pickup het hart van de elektrische klank is, zijn er andere componenten die een enorme impact hebben. Vergeet deze niet als je toch bezig bent.
Allereerst de potmeters (volumeknoppen en toonregeling). Goedkope potmeters kunnen je klank dof maken of ongelijkmatig laten reageren. Kies voor hoogwaardige potmeters (vaak 500k voor humbuckers en 250k voor single-coils) om je signaal helder te houden.
Ook de condensatoren (caps) spelen een rol in de toonregeling. Een goede condensator zorgt voor een soepele, muzikale afname van de hoge tonen wanneer je de toonknop indraait.
Dit zijn kleine onderdelen, maar ze maken een groot verschil. Tenslotte: de bedrading. Dunne, slechte kabels binnenin je gitaar kunnen signaalverlies en ruis veroorzaken. Gebruik kwalitatief goed snoer, zoals het type 'push-back' draad dat in vintage gitaren wordt gebruikt, voor een betrouwbaar en schoon signaal.
Conclusie: Jouw Klank, Jouw Keuze
Een pickup upgrade is een avontuur dat de moeite waard is. Het transformeert je hollow body gitaar van een instrument met potentie in een krachtig, persoonlijk gereedschap dat precies doet wat jij wilt.
Of je nu kiest voor de klassieke growl van een P90, de helderheid van een hot single-coil, of de romige volheid van een humbucker, de sleutel ligt in het afstemmen van de upgrade op jouw speelstijl. Neem de tijd om verschillende klanken te beluisteren, denk na over de muziek die je maakt en durf te experimenteren. Met de juiste pickups, goede potmeters en een zorgvuldige installatie zal je gitaar klinken als nooit tevoren. Dus pak die schroevendraaier, kies je klank, en maak je hollow body echt van jou.