De jazzgitaar is een vreemd beestje. In het begin was het vooral een ritme-instrument, een soort achtergrondmuur van geluid.
▶Inhoudsopgave
Maar door de jaren heen is dat volledig veranderd. Sommige gitaristen hebben het instrument getransformeerd tot een krachtige stem die kan zingen, schreeuwen en fluisteren. In dit artikel duiken we in de geschiedenis en kijken we naar tien jazzgitaristen die een onuitwisbare stempel hebben gedrukt op de muziek. Van vroege pioniers tot moderne vernieuwers: dit zijn de helden die de jazzgitaar hebben gevormd tot wat het vandaag is.
1. Charlie Christian
Charlie Christian wordt vaak gezien als de vader van de elektrische jazzgitaar. Voordat hij opkwam, was de gitaar in de jazz vaak nog een akoestisch bijinstrument. Christian veranderde dat in de jaren dertig.
Hij speelde bij het beroemde orkest van Count Basie en later met Benny Goodman.
Zijn stijl was revolutionair: hij speelde lange, melodieuze solo's die leken op die van een saxofoon of trombone. Zijn geluid was helder en scherp.
Dit kwam door zijn favoriete instrument: de Gibson ES-150, een van de eerste elektrische gitaren die echt mainstream werd. Zijn manier van improviseren legde de basis voor bijna elke jazzgitarist die na hem kwam. Helaas was zijn carrière kort; hij overleed al op 25-jarige leeftijd. Toch bleef zijn invloed enorm groot.
2. Django Reinhardt
Als er één gitarist is die buiten de gebaande paden trad, is het Django Reinhardt wel. Geboren in een woonwagen in Frankrijk, ontwikkelde hij een unieke stijl ondanks een ernstig letsel aan zijn hand door een brand.
Hij kon maar vier vingers gebruiken, maar dat weerhield hem er niet van om razendsnelle en emotionele muziek te maken. Django was de koning van de zogenaamde "gypsy jazz" of "manouche jazz". Zijn band, de Quintette du Hot Club de France, is legendarisch.
Zijn spel was een mix van energie, snelheid en een soort bruidige klank die je meteen herkent.
Zijn Gibson ES-175 (en later andere modellen) werden verlengstukken van zijn lichaam. Zijn invloed reikt ver buiten de jazz; ook rock- en folkartiesten halen hem aan.
3. Wes Montgomery
Wes Montgomery had een geluid dat je meteen herkent. Hij speelde niet met een plectrum, maar gebruikte alleen zijn duim.
Dat zorgde voor een warme, rijke toon die geen enkel ander gitarist kon nabootsen. Geboren in Indianapolis, brak hij door in de jaren zestig en werd hij een van de succesvolste jazzmusici ooit.
Montgomery speelde vooral op een Gibson ES-335. Zijn stijl was melodieus en toegankelijk, maar technisch zeer complex. Hij was een meester in het gebruik van octaven (twee noten tegelijk) en had een laid-back gevoel voor timing dat onweerstaanbaar was. Zijn albums verkochten miljoenen exemplaren en wonnen zelfs Grammy's, wat voor een jazzmuzikant in die tijd bijzonder was.
4. Joe Pass
Joe Pass was een virtuoos van de bovenste plank. Hij kon een heel orkest naspelen op alleen maar gitaar.
Hij speelde zowel akkoorden (chords) als snelle melodieën tegelijkertijd, iets wat maar weinig gitaristen lukt. Zijn stijl was sterk beïnvloed door pianisten, waardoor hij een vol en rijk geluid had. Pass speelde vooral op akoestische gitaren, zoals de Gibson L-5.
Dit is een duur en groot instrument, maar in zijn handen klonk het als een complete band.
Zijn album "Virtuoso" uit 1973 is een standaardwerk geworden. Als je wilt horen hoe een gitaar kan zingen zonder elektrische versterking, moet je naar Joe Pass luisteren.
5. Jim Hall
Jim Hall was de meest invloedrijke duo-gitarist in de jazz en de koning van de subtiliteit. In een wereld vol technische snelle noten, koos hij voor rust en ruimte. Zijn spel was lyrisch en rustig, maar altijd vol emotie.
Hij was een denker; elke noot had een betekenis. Hall had een warme, bijna persoonlijke relatie met zijn instrument.
Hij speelde op verschillende gitaren, waaronder de Gibson ES-175 en later modellen van Ibanez. Hall had een gave om met iedereen te spelen, van het legendarische album "Undercurrent" met Bill Evans tot samenwerkingen met Ron Carter. Zijn invloed is groot omdat hij liet zien dat je niet altijd hard hoeft te spelen om indruk te maken.
6. George Benson
George Benson is een fenomeen. Hij begon als een pure jazzgitarist, beïnvloed door de snelle stijl van Charlie Christian, maar groeide uit tot een wereldster die jazz, pop en soul mixt.
Benson is uniek omdat hij niet alleen gitaar speelt, maar ook prachtig kan zingen. Hij kan een gitaar zo laten klinken alsof er een menselijke stem doorheen zingt.
Zijn techniek is ongelooflijk. Hij speelt vaak met een mix van akkoorden en melodieën tegelijkertijd, een stijl die "simultane" wordt genoemd. Zijn album "Breezin'" uit 1976 was een gigantische hit en bracht jazz naar een breed publiek. Benson bewijst dat virtuositeit en toegankelijkheid heel goed samengaan.
7. Pat Metheny
Pat Metheny is een van de meest productieve en vernieuwende gitaristen van de afgelopen decennia. Hij is constant op zoek naar nieuwe geluiden en ideeën.
Zijn muziek is vaak moeilijk in een hokje te plaatsen; het bevat elementen van jazz, folk, klassiek en zelfs rock.
Metheny staat bekend om zijn gebruik van de 12-snaars gitaar en zijn warme, lyrische sound. Hij heeft zijn eigen lijn gitaren bij het merk Ibanez helpen ontwerpen. Of hij nu speelt met zijn eigen Pat Metheny Group of in een duo met pianist Lyle Mays, zijn muziek voelt altijd expansief en filmisch aan. Hij heeft tientallen Grammy Awards gewonnen en blijft zichzelf vernieuwen.
8. John McLaughlin
John McLaughlin, ook wel bekend als "Mahavishnu", bracht een intense energie naar de jazzgitaar. Hij vermengde jazz met rock, klassieke muziek en Indiase invloeden.
Zijn spel is razendsnel, complex en vol passie. In de jaren zeventig speelde hij in het legendarische Mahavishnu Orchestra, een band die de lat voor technische vaardigheden extreem hoog legde.
McLaughlin speelt vaak op een akoestische gitaar (zoals de Godin of zijn eigen modellen), maar met de agressie van een rockgitarist. Zijn beheersing van complexe ritmes en ongewone toonladders maakt hem tot een van de grootste technici op het instrument. Zijn samenwerking met Miles Davis in de jaren zestig was ook cruciaal voor de ontwikkeling van de jazzfusion.
9. Allan Holdsworth
Allan Holdsworth wordt door veel gitaristen gezien als de "gitarist voor gitaristen".
Hij had een techniek die niemand anders had. Zijn spel was extreem vloeiend (legato), waardoor de noten in elkaar overvloeiden als water.
Hij experimenteerde met nieuwe akkoordvormen en snaarstemmingen die de muziektheorie op zijn kop zetten. Holdsworth speelde vooral op custom gitaren van het merk Ibanez en later zijn eigen modellen. Zijn muziek was soms erg complex en modern, maar altijd met een prachtige, bijna menselijke klank. Hoewel hij misschien niet de grootste commerciële ster was, is zijn invloed op moderne jazz- en rockgitaristen enorm. Als je denkt dat je alles al hebt gehoord, luister dan naar Allan Holdsworth.
10. Bill Frisell
Bill Frisell is de schilder van de jazzgitaar. Zijn muziek is moeilijk te omschrijven, maar makkelijk te voelen.
Hij mengt jazz met country, folk, klassiek en elektronica. Zijn geluid is vaak experimenteel, met veel galm en effecten, maar altijd met een sterke focus op melodie. Frisell speelt op verschillende gitaren, waaronder modellen van Gibson en National. Hij heeft een gave om bekende liedjes (zoals nummers van Elvis Presley of The Beatles) volledig opnieuw te interpreteren op een manier die tegelijkertijd vreemd en vertrouwd aanvoelt. Hij is een artiest die constant zoekt naar nieuwe manieren om geluid te maken, waardoor hij een van de meest interessante gitaristen van onze tijd is.