Wes Montgomery was een van de grootste jazzgitaristen aller tijden, maar hij had een heel andere aanpak dan de meeste muzikanten. Hij kon geen muzieknoten lezen, maar speelde toch alsof zijn leven ervan afhing.
▶Inhoudsopgave
Zijn geluid was warm, diep en onmiskenbaar uniek. In dit artikel duiken we in de speciale speelstijl van Montgomery, de gitaar die hij bespeelde en wat jij vandaag nog van hem kunt leren. We kijken daarbij ook naar de aanpak van het Muziek Educatie Centrum (MEC) in Amsterdam, waar ze lessen geven die perfect passen bij deze jazzlegende.
De unieke speelstijl van Wes Montgomery
Wes Montgomery had een benadering die je meteen herkent als je hem hoort spelen. Veel gitaristen gebruiken een plectrum voor snelle, scherpe noten, maar Wes deed het anders.
Hij speelde bijna altijd met zijn duim en wijsvinger. Deze techniek wordt inside picking genoemd.
Het zorgt voor een zachte, vloeiende legato-klank. Het klinkt bijna alsof de noten in elkaar overvloeien, zonder harde aanhechtingen. Zijn muziek was diep geworteld in gospel en blues.
Je hoort die emotionele lading in elk noot terugkomen. In plaats van te proberen zo snel mogelijk te spelen, koos Wes voor melodieuze lijnen die de luisteraar raakten.
Inside picking versus alternated picking
Zijn favoriete gitaargeluid was laag en donker. Hij stemde zijn gitaar vaak een toon lager dan normaal, wat zorgde voor een dikke, bijna bas-achtige klank. Deze combinatie van lage stemming en duim-vinger techniek maakte hem tot een van de meest herkenbare spelers in de jazzgeschiedenis. Veel gitaristen leren om afwisselend (alternated) te picken: om en om met de plectrum omhoog en omlaag.
Dit is efficiënt voor snelle passages. Wes Montgomery liet dit vaak links liggen.
Door zijn duim te gebruiken, had hij meer controle over de dynamiek. Elke noot kreeg dezelfde nadrukkelijke, zachte aanslag. Dit maakte zijn solo’s minder chaotisch en meer zangerig. Het is een techniek die beginnende gitaristen vaak moeilijk vinden, maar die essentieel is voor die typische jazzsound.
De gitaar van Wes Montgomery
Wes Montgomery speelde op een Gibson L-5 CES. Dit is een semi-akoestische gitaar, een standaardmodel in de jazzwereld, maar Wes had een paar specifieke aanpassingen die zijn geluid vormgaven.
De L-5 CES heeft een klankkast van esdoornhout en een massief bovenblad van sparrenhout.
Dit zorgt voor een rijke, akoestische resonantie, zelfs als hij versterkt werd. Een opvallend detail was de pickup die hij gebruikte. Wes monteerde een speciale humbucker-pickup vlak bij de hals.
Dit gaf hem die kenmerkende, warme klank zonder scherpe bijgeluiden. In tegenstelling tot moderne rockgitaristen die de klank vaak fel en scherp maken, zocht Wes naar zachtheid. Zijn versterkers waren vaak van het merk Gibson of Epiphone, afgesteld op een clean geluid met veel headroom. De gitaar voelde voor Wes aan als een verlengstuk van zijn lichaam.
Ondanks het gewicht van de L-5 (wat een zware gitaar is voor optredens), speelde hij ontspannen.
Zijn houding en de manier waarop hij de gitaar vasthield, waren cruciaal voor zijn ontspannen geluid.
Het lezen van muziek: Een uitdaging
Een van de meest fascinerende feiten over Wes Montgomery is dat hij geen muziek kon lezen.
In de jazzwereld, waar complexe akkoordschema’s en notenbladen standaard zijn, is dat bijna ondenkbaar. Toch speelde hij met de grootste orkesten en bigbands. Hoe deed hij dat? Wes vertrouwde volledig op zijn gehoor en zijn geheugen, net als veel andere invloedrijke jazz gitaristen.
Toen hij begon, luisterde hij naar platen van gitaristen zoals Charlie Christian. Hij zette de plaat op en probeerde de noten na te spelen totdat het klopte.
Dit proces van ear training (gehoortraining) werd zijn belangrijkste instrument. Hij gebruikte geen papieren bladmuziek, maar mentale schetsen.
Als hij een nieuw nummer hoorde, onthield hij de structuur (bijvoorbeeld A-A-B-A) en de belangrijkste akkoorden. Zolang hij wist welke toonsoort het stuk was, kon hij zijn eigen weg vinden. Dit toont aan dat muzikaal inzicht belangrijker kan zijn dan het technisch kunnen lezen van noten.
De kracht van gehoortraining
Voor veel leerlingen is het lezen van noten een drempel. Ze richten zich zo op het blad dat ze vergeten te luisteren naar wat ze spelen.
Wes Montgomery bewijst dat je ver kunt komen met alleen maar goed luisteren. Zijn vermogen om melodieën direct te herkennen en te reproduceren, maakte hem tot een ideale begeleider en solist. Net als bij de virtuoze solo jazz gitaar van Joe Pass, hoefde hij niet na te denken over de vingerzetting; zijn handen wisten gewoon waar de noten zaten.
Lessen voor vandaag: De aanpak van het Muziek Educatie Centrum
Hoewel Wes Montgomery in een andere tijd leefde, is zijn filosofie nog steeds relevant. Het Muziek Educatie Centrum (MEC) in Amsterdam past deze principes toe in hun lessen.
Ze begrijpen dat niet iedereen hetzelfde leert. Sommige studenten lezen graag noten, anderen willen net als Wes Montgomery vrijuit spelen op basis van gehoor. Het MEC biedt gitaarlessen in diverse stijlen, waaronder jazz, rock, funk en klassiek.
Een mix van techniek en gehoor
De docenten, zoals Antonio Ferreira, Fabien Vuattoux, Cis Kroezen en Harold Habers, hebben expertise in zowel techniek als muziektheorie.
Ze weten dat een goede gitarist meer nodig heeft dan alleen vingervlugheid. Bij het MEC leren studenten niet alleen akkoorden en noten lezen, maar ook hoe ze muziek moeten luisteren. Net als bij de aanpak van Wes Montgomery, wordt er aandacht besteed aan imitatie. Studenten leren nummers na te spelen van hun idolen, of dat nu gaat om een klassiek stuk of een jazzstandard.
Deze methode ontwikkelt het geheugen en het gehoor, net zoals Wes dat deed. De lessen zijn flexibel.
Je kunt kiezen voor individuele lessen of kleine groepen. Of je nu beginner bent of gevorderd, de structuur is erop gericht om jouw unieke stem te vinden. De focus ligt niet alleen op het reproduceren van noten, maar ook op het begrijpen van de muziek erachter.
Praktische informatie over lessen in Amsterdam
Het Muziek Educatie Centrum is gevestigd op het Oosterspoorplein in Amsterdam. Het is een toegankelijke plek voor iedereen die wil beginnen met gitaar.
De school biedt een breed scala aan lessen, van licht klassiek tot jazz en pop.
Ze werken met seizoenen, wat betekent dat je je inschrijft voor een periode van lessen. Meestal zijn er wekelijkse of tweewekelijkse opties beschikbaar, afhankelijk van je agenda. De docenten zorgen voor een veilige en stimulerende leeromgeving.
Ze passen de lessen aan op het niveau van de leerling. Als je net als Wes Montgomery meer op gehoor wilt spelen, kunnen ze hier rekening mee houden.
Tegelijkertijd leren ze je de technische basis die nodig is om comfortabel achter je gitaar te zitten. Wil je weten of deze lessen bij je passen? Het MEC biedt vaak proeflessen aan. Dit is een perfecte manier om kennis te maken met de docenten en de sfeer.
Voor specifieke prijzen en data kun je contact opnemen via hun telefoonnummer of e-mail.
De school is doordeweeks geopend, waardoor er altijd wel een geschikt moment te vinden is.
Conclusie: De erfenis van Wes Montgomery
Wes Montgomery liet zien dat er geen vaste regels zijn in muziek.
Of je nu wel of geen noten kunt lezen, het gaat om de klank die je maakt en de emotie die je overbrengt. Zijn lage stemming, zijn warme geluid en zijn rustige, melodieuze solo’s blijven gitaristen wereldwijd inspireren. De lessen van vandaag, zoals die bij het Muziek Educatie Centrum in Amsterdam, bouwen voort op deze erfenis. Door techniek te combineren met gehoortraining en improvisatie, krijg je als leerling de vrijheid om je eigen stijl te ontwikkelen.
Net als Wes Montgomery ontdek je dat de gitaar een instrument is dat spreekt als je het de juiste aandacht geeft. Dus pak je gitaar, stem hem laag, en luister goed naar wat je speelt.
Veelgestelde vragen
Wat maakte de speelstijl van Wes Montgomery zo uniek?
Wes Montgomery onderscheidde zich door zijn innovatieve techniek, waarbij hij bijna uitsluitend met zijn duim en wijsvinger speelde – een methode die hij inside picking noemde. Deze aanpak resulteerde in een warme, vloeiende klank die de noten naadloos in elkaar overvloeide, en was sterk beïnvloed door gospel en blues.
Waarom gebruikte Wes Montgomery een lage stemming op zijn gitaar?
Wes Montgomery stemde zijn gitaar vaak een octaaf lager dan normaal, wat resulteerde in een dikke, bas-achtige klank. Deze combinatie met zijn duim-vinger techniek gaf hem een unieke resonantie en controle over de dynamiek, waardoor zijn solo’s zangeriger en minder chaotisch werden.
Wat was de Gibson L-5 CES gitaar van Wes Montgomery en waarom was deze belangrijk?
Wes Montgomery gebruikte een Gibson L-5 CES, een semi-akoestische gitaar, die hij speciaal aanpaste met een humbucker-pickup vlak bij de hals. Deze pickup zorgde voor zijn kenmerkende, warme klank zonder scherpe bijgeluiden, in contrast met de felere klanken die veel moderne rockgitaristen gebruiken.
Hoe verschilt inside picking van alternated picking?
In tegenstelling tot alternated picking, waarbij de plectrum afwisselend omhoog en omlaag beweegt, gebruikte Wes Montgomery voornamelijk zijn duim om de noten te spelen. Dit gaf hem meer controle over de dynamiek en een zachte, uniforme aanslag op elke noot, wat resulteerde in een zingerige speelstijl.
Welke invloeden had Wes Montgomery’s muziek?
Wes Montgomery’s muziek was sterk beïnvloed door gospel en blues, wat zich terugweerspiegelt in de emotionele lading van zijn noten. Hij koos ervoor om melodieuze lijnen te spelen, in plaats van snel te spelen, om de luisteraar te raken en een diepe connectie te creëren.